خلاصه درس

*حق الله*

فَاَمّا حَقّ اللّهِ الْاَکْبَرُ فَإِنّکَ تَعْبُدُهُ لَا تُشْرِکُ بِهِ شَیْئاً فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِکَ بِإِخْلَاصٍ جَعَلَ لَکَ عَلَی نَفْسِهِ اَنْ یَکْفِیَکَ اَمْرَ الدّنْیَا وَ الآْخِرَهِ وَ یَحْفَظَ لَکَ مَا تُحِبّ مِنْهَا .

اما بزرگترین حق خدا این است که او را بپرستی و چیزی را با او شریک ندانی که چون با  اخلاص  چنین کردی خدا بر عهده گرفته است که کار دنیا و آخرتت را خود کفایت کند و آنچه از آن (دو؛ دنیا و آخرت) بخواهی برایت نگه دارد. (و تامین کند.)

 

1-عبادت چیست؟ اظهار ذلت و خضوع، اطاعت و پرستش معبود

2-بر مبنای چه انگیزه و عللی خداوند عبادت می شود؟                                   

 الف)خضوع در برابر کمال مطلق = ....وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَتَ اللّهِ قَرِیبٌ مِّنَ الْمُحْسِنِینَ ﴿سوره اعراف۵۶

  ب) سپاس و تشکر در برابر منعم = امام حسین (ع): عده ای خدا را برای شکرگزاری عبادت می کنند این عبادت آزادگان است.                                     .                      

ج)جذب منافع و دفع آفات و زیانها (طمع)= تَتَجَافَی جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضَاجِعِ یَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفًا وَطَمَعًا وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ ﴿سوره سجده آیه ۱۶پهلوهایشان از بسترها در دل شب دور می‏شود (بپا می‏خیزند و رو به درگاه خدا می‏آورند) پروردگار خود را با بیم و امید می‏خوانند، و از آنچه به آنها روزی داده‏ایم انفاق می‏کنند.

 د)ترس از قدرت و استیلای مافوق(خوف)= إنِّی اَخَافُ إِنْ عَصَیْتُ رَبِّی عَذَابَ یَوْمٍ عَظِیمٍ ﴿سوره یونس آیه۱۵

إِنَّا نَخَافُ مِن رَّبِّنَا یَوْمًا عَبُوسًا قَمْطَرِیرًا ﴿سوره انسان آیه 10ما از پروردگارمان از روز عبوسی سخت هراسناکیم

                                                  

                                                                الف)عبادت اختیاری

3-آیا عبادت هم انواعی دارد؟

                                                                 ب)عبادت اجباری

      الف)عبادت اختیاری: پیامبر از جانب خدا مامور می شود که به همه اهل کتاب، همه ادیان الهی و موحدان این معنا را ابلاغ کند که این آلودگی ها و زواید را که بعد از انبیای سلف اضافه شده است را رها کنند و بیایند روی این نکته مشترک که یگانگی ذات ذوالجلال الهی است تفاهم کنند و به این طریق مردم را به پرستش خدای یکتا و عبادت او دعوت می کند و این همان عبادتی است که در اختیار انسانهاست.

 

قُلْ یَا اَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْاْ إِلَی کَلَمَهٍ سَوَاء بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ اَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللّهَ وَلاَ نُشْرِکَ بِهِ شَیْئًا وَلاَ یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا اَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوْاْ فَقُولُواْ اشْهَدُواْ بِاَنَّا مُسْلِمُونَ ﴿سوره آل عمران آیه 64بگو: «ای اهل کتاب! بیایید به سوی سخنی که میان ما و شما یکسان است، که جز خداوند یگانه را نپرستیم و چیزی را همتای او قرار ندهیم، و بعضی از ما، بعض دیگر را - غیر از خدای یگانه - به خدایی نپذیرد. هر گاه (از این دعوت،) سرباز زنند، بگویید: گواه باشید که ما مسلمانیم!»

                                              

       ب)عبادت اجباری ( تکوینی): خداوند می فرماید همه موجودات، خدا را اطاعت و پرستش می کنند . سجود و خضوع همه کاینات امری نیست که در اختیار آنها باشد؛ و چون اختیار یک امتیاز است که خدای متعال فقط به انسانها عنایت کرده است.

هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید           بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه

 

وَلِلّهِ یَسْجُدُ مَن فِی السَّمَاوَاتِ وَالاَرْضِ طَوْعًا وَکَرْهًا وَظِلالُهُم بِالْغُدُوِّ وَالآصَالِ ﴿سوره رعد آیه 15همه آنها که در آسمانها و زمین هستند از روی اطاعت یا اکراه و همچنین سایه‏های آنها - هر صبح و عصر - برای خدا سجده می کنند.

 

اَلَمْ تَرَ اَنَّ اللَّهَ یَسْجُدُ لَهُ مَن فِی السَّمَاوَاتِ وَمَن فِی الْاَرْضِ وَالشَّمْسُ وَالْقَمَرُ وَالنُّجُومُ وَالْجِبَالُ وَالشَّجَرُ وَالدَّوَابُّ ...﴿سوره حج آیه۱۸

آیا ندیدی که سجده می‏کنند برای خدا تمام کسانی که در آسمانها و زمین هستند و همچنین خورشید و ماه و ستارگان و کوهها و درختان و جنبندگان، و بسیاری از مردم،...

وَالنَّجْمُ وَالشَّجَرُ یَسْجُدَانِ ﴿سوره الرحمن آیه 6و گیاه و درخت برای او سجده می‏کنند.

 


 

                                           1)ریا

4-آفات عبادت چیست؟

                                         2)عجب

الف)ریا:  ریا کاری است که انسان به وسیله آن خواهان فراهم کردن جاه و مقام در نظر اشخاص دیگر  و اجتماع باشد.انسانی که از روی ریا انفاق می کند، نماز می خواند، روزه می گیرد مثل کافر است. درروایتی از رسول اکرم آمده است: یکی از چیزهایی که من سخت بر شما می ترسم این است که به شرک اصغر مبتلا شوید. عرض کردند: یا رسول الله شرک اصغر چیست؟ حضرت فرمودند: شرک اصغر همان ریا است.  

ب)عجب:  عجب یعنی خود را بزرگ دیدن و شایسته دانستن و این معنا با مفهوم عبادت و غرض از تشریع عبادت در تضاد است. قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْاَخْسَرِینَ اَعْمَالًا ﴿۱۰۳﴾الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاهِ الدُّنْیَا وَهُمْ یَحْسَبُونَ اَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿۱۰۴﴾اُولَئِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ اَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِیمُ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَهِ وَزْنًا ﴿۱۰۵سوره کهف﴾بگو آیا به شما خبر دهیم که زیانکارترین (مردم) در کارها، چه کسانی هستند؟آنها که تلاشهایشان در زندگی دنیا گم (و نابود) شده؛ با اینحال می پندارند کارِ نیک انجام می دهند! آنها کسانی هستند که به آیات پروردگارشان و لقای او کافر شدند، به همین جهت اعمالشان حبط و نابود شد، لذا روز قیامت میزانی برای آنها برپا نخواهیم کرد.

                            

5- عبادت خالصانه چه اثراتی دارد؟

        1)خداوند عهده دار کار دنیا و آخرت فرد می شود

         2)خداوند نگهدار خواسته های مورد علاقه فرد می شود.

         3)پاک شدن قلب از آلودگی و جاری شدن حکمت بر زبان: در روایات آمده است اگر کسی چهل روز خدا را   خالصانه عبادت کند قلبش از آلودگی ها منزه می شود و چشمه های حکمت از دل او بر زبانش جاری می شود.