خلاصه درس

* *حق نفس

1-نفس چیست؟ نفس به معنای ذات و روح،  روح متعلق به بدن به صورت تجلی نه تجافی.

 

2-روح چیست؟ حقیقت مجرد غیر مادی که قبل از اجساد آفریده شده است.

 

3-شناخت نفس چه ارزشی دارد؟

الف)شناخت توانایی های خود: انسانی که خود را می شناسد و توانایی های خود را نیز به خوبی می داند به کیفیت بهره گیری از این همه توان و سرمایه آشناست و هنگامی که همه این امکانات را به دست آورد می تواند زندگی دنیوی و اخروی سعادتمندی را برای خود فراهم کند.

 

ب)خداشناسی و شناخت مسیر هدایت : پیامبر (ص): هر کس خود را بشناسد خدا را شناخته است.

 

ج)مصونیت از هلاکت و گمراهی: معرفت نفس انسان را از سقوط در وادی گمراهی و یا آنچه که غرائز حیوانی او را به سوی آن می خوانند نگه می دارد .حضرت علی (ع): کسی که گوهر ارزشمند رفعت و شرافت انسانی خود را بشناسد، از سقوط در وادی پست شهوات، غرائز و ناکجاآباد اوهام و خیالات مصون می ماند.

 

4-علوم بشری از دید امام صادق (ع) چیست؟

الف)-خدای خود را بشناسی

ب)بدانی که خالق هستی، ساختمان بدن تو را چگونه آفریده است.

ج)بدانی برای سعادت تو چه دستورهایی را بیان کرده است.

د)بدانی چه چیزی تو را از مسیر سعادت خارج می کند و تو را از نهی می نماید.

 

5- نفس در قرآن  با چه تعابیری آمده است؟   

           

             الف)روح، سوره زمر آیه42 : اللَّهُ یَتَوَفَّی الْاَنفُسَ حِینَ مَوْتِهَا

 

              ب)ذات و شخص، سوره بقره آیه 48 : وَاتَّقُواْ یَوْمًا لاَّ تَجْزِی نَفْسٌ عَن نَّفْسٍ شَیْئ

 

              ج)قلوب و باطن، سوره اعراف آیه 205: وَاذْکُر رَّبَّکَ فِی نَفْسِکَ تَضَرُّعًا وَخِیفَهً

 

              د) تمایلات نفسانی، سوره شمس آیه 7 و8  : وَنَفْسٍ وَمَا سَوَّاهَا ﴿۷﴾ فَاَلْهَمَهَا فُجُورَهَا وَتَقْوَاهَا ﴿۸﴾

 

6-حالات نفس چگونه است؟

 

1-نفس اماره :      الف)گرایش به خوبی که می شود نفس مطمئنه.

                           ب)گرایش به بدی که می شود امار بالسوء.

2-نفس لوامه

 

7-عناوین نفس چیست؟

 

الف) در تعقل امور=عقل

ب) در جنبه توانمدی در شهود=دل، قلب، فواد

ج) در احساس محسوسات=حس

 

8-مراحل وجودی من در قرآن چگونه است؟

 

1-نبودم: هَلْ اَتَی عَلَی الْإِنسَانِ حِینٌ مِّنَ الدَّهْرِ لَمْ یَکُن شَیْئًا مَّذْکُورًا ﴿سوره انسان آیه۱﴾

 

2-بود شدم: وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنسَانَ مِن صَلْصَالٍ مِّنْ حَمَإٍ مَّسْنُونٍ ﴿۲۶سوره حجر﴾

 

... وَبَدَاَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِینٍ ﴿۷﴾ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِن سُلَالَهٍ مِّن مَّاء مَّهِینٍ ﴿۸سوره سجده﴾

 

3-رشد کردم:

الف)مادی

ب)غیر مادی

 

 وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَهٍ مِّن طِینٍ ﴿۱۲﴾ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَهً فِی قَرَارٍ مَّکِینٍ ﴿۱۳﴾ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَهَ عَلَقَهً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَهَ مُضْغَهً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَهَ عِظَامًا فَکَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ اَنشَاْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَکَ اللَّهُ اَحْسَنُ الْخَالِقِینَ ﴿ سوره مومنون آیه۱۴﴾ ما انسان را از عصاره‏ای از گل آفریدیم. (۱۲)سپس آن را نطفه‏ای در قرارگاه مطمئن (رحم) قرار دادیم. (۱۳)سپس نطفه را به صورت علقه (خون بسته) و علقه را به صورت مضغه (چیزی شبیه گوشت جویده) و مضغه را به صورت استخوانهائی در آوردیم، از آن پس آن را آفرینش تازه‏ای ایجاد کردیم، بزرگ است خدائی که بهترین خلق کنندگان است! (۱۴)

 

 

4-معرفت یافتم:

 

الرَّحْمَنُ ﴿۱﴾عَلَّمَ الْقُرْآنَ ﴿۲﴾خَلَقَ الْإِنسَانَ ﴿۳﴾عَلَّمَهُ الْبَیَانَ ﴿۴﴾

 

5-مختار گردیدم دستورات الهی را : إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِرًا وَإِمَّا کَفُورًا ﴿سوره انسان آیه 3﴾

 

الف)بپذیرم: إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ اَجْرٌ غَیْرُ مَمْنُونٍ ﴿سوره تین آیه 6﴾

مگر کسانی که ایمان آورده‏اند و اعمال صالح انجام داده‏اند که برای آنها پاداشی است قطع ناشدنی!

 

 

 ب)نپذیرم: ثُمَّ رَدَدْنَاهُ اَسْفَلَ سَافِلِینَ ﴿سوره تین آیه 7﴾سپس او را به پائین‏ترین مرحله باز گرداندیم.