جلسه اول

بسمه تعالی

«امام حسین (ع) و تبیین موانع تحقق هدف انبیاء (ع)»

جلسه اول

امام حسین (ع) در نامه ای به سران بصره میفرمایند: « اَنَا اَدْعُوکُمْ اِلی کِتابِ اللّهِ وَ سُنَّهِ نَبِیِّهِ(ص)، فَاِنَّ السُنَّهَ قَدْ اُمیتَتْ، وَ اِنَّ الْبِدْعَهَ قَدْ اُحْیِیَتْ، وَ اِنْ تَسْمَعُوا قَوْلی وَ تُطیعُوا اَمْری اَهْدِکُمْ سَبیلَ الرَّشادِ، وَ السَّلامُ عَلَیْکُمْ وَ رَحْمَهُ اللّهِ»

موضوع بحث امسال، «امام حسین (ع) و تبیین موانع تحقق هدف انبیاء (ع)» است. قطعاً این سوالات مطرح می شود:

هدف انبیاء چه بوده است؟

علت اینکه توقعی که از هدف انبیاء (ع) برای جوامع بشری داریم برآورده نشده است چیست؟

واقعه عاشورا چه نقشی در تحقق این هدف داشته است؟

موانع تحقق هدف انبیاء از دید امام حسین (ع) چیست؟

ما چه رسالتی داریم و چه باید بکنیم؟

 

*اگر تحقیق نیافته است دو دیدگاه مطرح شده است:
الف) هدف انبیاء پیاده شدنی نیست، اگر قرار بود پیاده شود در این 14 قرن بعد از پیامبر خاتم (ص) و روشنگری امام حسین (ع) محقق میشد. وحی را قبول نداریم و آن اساطیر و بافته ذهن افراد است، برویم سراغ سایر مکاتب! و به طور کلی وحی را نمی­پذیرند و حق نمی­دانند.

 
ب) هدف انبیاء تحقق یافتنی است ولی بر اساس یک سری قوانین و ضوابطی که در قرآن تحت عنوان سنت الهی مطرح شده است، تحقق می­یابد. تحقق آن اهداف مشروط به شرایطی است که باید با آن بیشتر آشنا شویم. و به طور کلی وحی را می­پذیرند، به انبیاء و نبوت باور دارند.

 

در رابطه با نظریه الف) با بحث و برخورد منطقی و عقلی اثبات می شود که وحی باید وجود داشته باشد. و این نظریه نمی­تواند درست باشد. ﴿هُوَ الَّذِی اَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ﴾

 

در رابطه با نظریه ب) حال که وحی مورد قبول است و میخواهیم در دهه محرم از امام حسین (ع) درس بیاموزیم، نحوه بهرمندی ما از وحی و کارایی وحی در این عالم برای ما انسان­ها چه می­تواند باشد؟ افرادی که این نظریه را دارند، 3 دسته می­شوند:
  1. کارایی وحی فقط برای ارتباط شخصی فرد با خدا را عهده دار است و بیش از آن رسالت ندارد و بقیه مسائل مربوط به خود انسان است.کمال دین، کمال حداقلی است و انتظار بیش از آن نباید داشت.
  2. وحی از طرف خداست، همه نیازهای بشری را وحی حل کرده، فکر لازم را خدا برای ما نموده است و ما نباید فکر کنیم؛ حتی از عقل برای فهم قبل از وحی جهت ایمان آوردن و صحت وحی نباید استفاده کرد و با ظواهر وحی و نگاه سطحی جلو رفت. و به تفکر و تعقل بیشتر نیازی نیست، تفکر مسیحیها، قشریون از مسلمین و ...
  3. وحی از طرف خداست و باید از وحی استفاده نمود ولی با امکانات و قدرتهایی که خدا در درون ما قرارداده است: یک جنبه­هایی مربوط به خداست و یک جنبه هایی مربوط ما انسانها؛ اینها باید باهم همراه شوند تا هدف وحی در عالم تحقق یابد، آن هم به شکلی که وحی ما را موظف کرده است. دین امور را عهده دار است ولی برای عقل و تجربه هم ارزش قائل شده است.

 

حال کدامیک از 3 دسته فوق الذکر درست است و با کدامیک است که هدف انبیاء تحقق می یابد؟ در پاسخ به این سوال از درون دین و سپس از منابع برون دینی بحث خواهیم نمود.

قرآن کریم، شرط موفقیت و رستگاری (کلمه فلاح، فوز        مفلحین، فائزین) را "تسلیم محض در مقابل خدا" بیان می­نماید:

﴿ قَدْ اَفْلَحَ الْمُوْمِنُونَ﴾

حال برای فهم اینکه مومن کیست به سراغ سوره مبارکه نور، آیات 47 الی 52 مراجعه می نماییم:

﴿گروهی (از منافقین) می‏ گویند به خدا و پیامبر ایمان آوردیم و اطاعت کردیم بعد دسته‏­ای از ایشان پس از این روی برمی‏­گردانند پس آنان مومن نیستند. و چون به سوی خدا و پیامبر او خوانده شوند تا میان آنان حکم کند ولی دسته‏­ای از آنها روی برمی‏­تابند. و اگر حق به نفع ایشان باشد به حال اطاعت به سوی او می‏آیند. آیا در دلهایشان بیماری است؟‏ یا شک دارند؟ یا از آن می‏ ترسند که خدا و رسولش بر آنان ظلم ورزند؟ بلکه خودشان ظالمند. گفتار مومنان وقتی به سوی خدا و پیامبرش خوانده شوند تا میانشان داوری کند فقط این است و غیر از این نیست که می‏ گویند شنیدیم و اطاعت کردیم اینانند که مفلح اند. و کسی که مطیع خدا و رسولش است و از خدا بترسد و خشیت پیدا میکند و تقوای بعد از خشیت دارد، آنانند که فائز هستند.﴾

 

سوالی که ممکن است مطرح شود این است که این آیات را قبول داریم لیکن منظور رستگاری فردی است و نه اجتماعی! 

در حالیکه خداوند در آیه 55 همین سوره می فرمایند:

﴿خدا به کسانی از شما که ایمان آورده و کارهای شایسته کرده‏ اند وعده داده است که حتما استخلاف الهی در زمین مال شماست همان گونه که کسانی را که پیش از آنان بودند [حضرات سلیمان(ع)، داوود(ع)، یوسف(ع) و ...] جانشین قرار داد ...﴾

این جمله راجع به نظام اجتماعی است؛ نظام اجتماعی بر مبنای وعده الهی یک جامعه ایده ­آل است.

 

برداشت سرکار خانم فاطمه سبحانی از جلسه اول